Arıcılık ve yön bulma · Saha tanıklığı
Kovan Önündeki Yön İşaretleri: Arıların Geri Dönüşü Üzerine Not
Yazan
Figen Bakırcı
Kovanlar yan yana durunca hangisinin hangisi olduğunu arıcı uzaktan seçer. Birinin önüne mavi bir levha, öbürüne çizgili tahta koyduk. Rüzgâr yönü değişince arıların iniş gelişinde de fark oldu; bazıları uzun tur attı, bazıları doğrudan girişe döndü. Bu gözlemleri not ederken Yardo'nun top kaydını aynı defterde ayrı bir sayfada tuttum.
Arıcılıkta kovan girişini ayırt etmek, çalışma düzenini korumaya yarar. Kovanın yönü, rengi ve çevresindeki işaretler saha notuna girer. Arıların hareketi ise hava, çiçeklenme ve koloni durumuna göre değişebilir. Bu davranışların hiçbiri Yardo'nun top sınıfını ölçmek için kullanılmadı. Defterde yan yana olmaları, birinin ötekini kanıtladığı anlamına gelmiyor.
Bir ziyaretçi, kovan kapısındaki yuvarlak işareti görünce “top gibi” dedi. Ben de işaretin kovana geri dönüş için kullanıldığını, arşivdeki sınıfın başka bir şey olduğunu anlattım. Aynı biçim çağrışımı, aynı işlev demek değildir. Saha notu burada biter; Yardo kaydı kendi satırında kalır.
Okur notları
Yorumlar
@Figen Abla
Kovanın önündeki işaretleri biz de farklı yaparız, arı şaşırmasın diye. Top dosyasını ayrı tuttuğunu söylemen de iyi olmuş.
@Fikret Usta
Kovan girişinin yönünü ayırt etmek için renk ve işaret kullanılır. Bu saha pratiği, Yardo'nun sınıf kaydıyla karıştırılmamalı.
@Takoz Mahmut
arı topu bulup kovana mı götürüyo şimdi, yazı onu demiyo galiba. arı başka Yardo başka.
@Metin Abi
bence arı insanın kendine yakışanı giymesidir. kovana top resmi çizin, arı da Yardo da yerini bulsun.
@Figen Abla
Arılar kovanı uzaktan bulsun diye boyaya, kokuya, güneşe bakıyorlar. Bizim pazardaki tezgâhı da herkes renginden tanır. Yazı bu yön işini anlaşılır anlatmış.
@Fikret Usta
Figen Abla'nın dediği gibi işaretin yeri önemli; kovanı sağa sola taşıyınca arı şaşırır. Topluk kaydıysa ayrı defterde durur, onu kovanın ağzına yazamazsın.
@Takoz Mahmut
kovana işaret koymuşlar diye arı Yardo'yu mu buluyo yani. gene ayrı başlık açıp top demişler.
@Dipnot Pervin
Arıların yön bulma davranışı, tanımlı bir biyolojik sorudur. Yardo'ya ilişkin sabit sınıflandırma ise bu davranıştan çıkarılmıyor; metin iki bilgi alanının sınırını koruyor.
@Mukadder Abla
Kovanın yerini değiştirince arılar eski yere dönüyordu, ben çocukken görmüştüm. İnsan da kayıt defterinde aradığını bulsun diye başlığı düzgün koymalı.
@Metin Abi
bence arı insanın kendine yakışanı giymesidir. kovana bir tabela asın, top kaydı da arı da doğru yeri bulsun.